Biografia

Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko (ur.4 lutego 1746 na  Mereczowszczyźnie, zm. 15 października 1817 w Solothurn w Szwajcarii). 

Niezbyt zamożny szlachcic, czwarte dziecko pułkownika Ludwika Tadeusza, rozpoczął kształcenie w szkole pijarów w Lubieszowie w 1755 roku. Osierocony musiał przerwać naukę w 1760 roku, ale dzięki wsparciu Czartoryskich mógł kontynuować ją w Szkole Rycerskiej. Wyjątkowo uzdolniony, uzyskał królewskie stypendium na studia ... sztuk pięknych w Paryżu. Bardziej interesowała go inżynieria wojskowa, którą studiował poprzez prywatne korepetycje (jako cudzoziemiec nie mógł studiować na francuskiej uczelni wojskowej).

Gdy wrócił do kraju (1775), okazało się, że nie ma dla niego pracy. Majątkowe spory z bratem Józefem też nie nastrajały optymistycznie. Pechowa miłość do hetmanówny Ludwiki Sosnowskiej przyspieszyła decyzję o wyjeździe. Przez Drezno i Paryż trafił do Ameryki. Droga nie była łatwa, gdyż statek na którym płynął, rozbił się. Mimo to w 1776 roku stanął na amerykańskim wybrzeżu.

Ten wykształcony, zdolny inżynier wojskowy i artylerzysta długo prosił amerykański Kongres o jakieś stanowisko w wojsku. Mimo, że Amerykanom rozpaczliwie brakowało ludzi, jeszcze bardziej brakowało pieniędzy. Stąd niezbyt chętnie przyjmowali zawodowych oficerów, którym trzeba było dobrze zapłacić. W końcu Kościuszko otrzymał angaż (18 X 1777) i jako pułkownik Armii Kontynentalnej wsławił się zaplanowaniem i przygotowaniem umocnień dla wojsk amerykańskich pod Saratogą w 1777 roku. Dzięki tym umocnieniom Amerykanie wygrali pierwszą ważną bitwę, która spowodowała włączenie się do wojny państw z Europy.

Na rozkaz Washingtona budował forty w Filadelfii i West Point. Ze swych zadań wywiązał się doskonale. Po wojnie mianowany amerykańskim generałem, otrzymał od Washingtona parę pistoletów i szablę, na której napis głosił: „Ameryka i Washington przyjacielowi swemu, Tadeuszowi Kościuszce”. Było to wielkie wyróżnienie. Kościuszko otrzymał też Medal Cyncynata, ale nie otrzymał zaległego żołdu.

Wyjechał z Ameryki po 1784 roku. Wrócił do Polski, by osiąść w należącej do niego części rodzinnych Siechnowicz. Mimo trudnej sytuacji materialnej, przesiąknięty ideałami wolności obniżył chłopom pańszczyznę.

Dopiero w 1789 w związku z rozbudową sił zbrojnych uzyskał patent generalski i pensję 12 tys. złotych rocznie. Wkrótce jego talenty okazały się potrzebne. Podczas wojny w Obronie Konstytucji 3 Maja dowodził jedną z trzech dywizji koronnych. Podczas największej bitwy kampanii, pod Zieleńcami, pojawił się pod sam jej koniec. Ale w bitwie obronnej pod Dubienką wykazał kunszt inżyniera i fortyfikatora. Wojna zakończyła się klęską z winy króla. Jej goryczy nie osłodził grad nagród (Virtuti Militari i Order Orła Białego). Kościuszko natychmiast przystąpił do konspiracji przeciw Targowicy. Był jednym z twórców idei Insurekcji.

24 marca 1794 roku złożył Narodowi przysięgę i rozpoczął tym samym powstanie. Okazał się zdolnym organizatorem i pełnym charyzmy przywódcą. Już wkrótce doszło do konfrontacji z wrogiem. 4 IV 1794 roku pod Racławicami 4 tysiące żołnierzy i 1920 kosynierów stanęło twarzą w twarz z 2900 Rosjanami generała Tormasowa. Czas naglił, w pobliżu była większa formacja rosyjska, dowodzona przez Denisowa. Po 3 godzinach bitwy śmiały atak 320 kosynierów zdobył rosyjskie armaty. Tryumf był ogromny, Kościuszko wdziawszy chłopską sukmanę wykorzystał go do maksimum, by uzyskać jak najwięcej chłopskich ochotników. Temu samemu służył Uniwersał Połaniecki z 7 maja 1794, łagodzący pańszczyznę dla ochotników i zapewniający opiekę rządu chłopom.

Mimo niemożności opuszczenia z wojskiem Małopolski (przegrana bitwa pod Szczekocinami 6.06. 1794)), przedostał się osobiście do Warszawy, gdzie dowodził udaną obroną stolicy.  Niestety klęska pod Maciejowicami 10 X 1794 i wzięcie Kościuszki do niewoli złamało ducha powstańców, walki ustały w połowie listopada.

Sam Kościuszko, mimo ran więziony był w Petersburgu. Zwolniony po śmierci Katarzyny II przez cara Pawła, pojechał do Ameryki, by odzyskać zaległy żołd i posiadłość ziemską. Po wyleczeniu ran wrócił do Europy, zleciwszy sprzedaż posiadłości Jeffersonowi. Dochód przeznaczył na wykup i uwolnienie murzyńskich niewolników. Jefferson nie dotrzymał tego zobowiązania. Powrócił do Europy, rozmawiał z Napoleonem i carem Aleksandrem o przyszłości Polski. Nie podjął współpracy z żadnym z nich, gdyż słusznie uważał, że sprawę polską traktują instrumentalnie. Zainspirował powstanie ważnej broszury Czy Polacy mogą wybić się na niepodległość? J.Pawlikowskiego.

Pod koniec życia wyjechał do Szwajcarii, gdzie zmarł w Solurze (Solothurn) w 1817 roku. W domu, w którym zmarł znajduje się dziś jego muzeum. Nie był to jednak koniec odysei bohatera. Jego serce otrzymała córka gospodarzy Emilia Zeltner, która przekazała go później do Muzeum Polskiego w Rapperswillu. Stąd w 1927 roku trafiło na Zamek Królewski w Warszawie. Ocalone z wojennej pożogi, znajduje się tam po dziś dzień.

Ciało Kościuszki  przewieziono w 1818 roku do Krakowa, gdzie spoczywa w kryptach królewskich obok ks. Józefa Poniatowskiego. 

Na całym świecie jest to jeden z najbardziej znanych bohaterów – któremu poświęcone są pomniki, nazwy  ulic i miejscowości a nawet Góra Kościuszki w Australii (najwyższy szczyt kontynentu!)  

Bohater został wyróżniony przez Naród Polski w sposób wyjątkowy, który to w latach 1820 -1823 usypał na wzgórzu bł. Bronisławy wzniosły Kopiec jako pomnik – mogiłę – znak wiecznotrwały, pod nadzorem  „Komitetu Zarządzającego Budową Kopca Kościuszki”, który  trwa nieprzerwanie do dnia dzisiejszego pod nazwą Komitet Kopca Kościuszki w Krakowie.

Kopiec stojący na "jednej mordze wiedeńskiej" przez  cały czas zaborów był jedynym fragmentem Polskiej Ziemi należącym do Narodu , do której licznie pielgrzymowano z wszystkich zaborów.

 Był i nadal pozostaje symbolem  WOLNOŚCI. 

Kalendarium

1818 rok - uroczyste złożenie zwłok Tadeusza Kościuszki na Wawelu

1818

11 kwietnia zwłoki Kościuszki przewieziono do Krakowa i złożono tymczasowo w kościele  św. Floriana

23 czerwca uroczyste złożenie zwłok Kościuszki w grobach królewskich na Wawelu

Więcej >

1817 rok - choroba i śmierć Tadeusza Kościuszki

1817

1 października zachorował śmiertelnie

15 października o godz. 22 zmarł w Solurze

19 października pogrzeb Tadeusza Kościuszki w Solurze

31 grudnia Zgromadzenie Reprezentantów Wolnego Miasta Krakowa uchwala sprowadzenie zwłok Kościuszki na Wawel

Więcej >

1816 rok - testament, nadający włościanom siechnowickim wolność

1816

maj odwiedza instytut Pestalozziego w Yverdon

lipiec przebywa w zamku Vezia pod Lugano

2 kwietnia sporządza testament, nadający wszystkim włościanom siechnowickim wolność osobistą oraz prawo własności posiadanych gruntów i zagród

Więcej >

1815 rok, spotkania z carem Aleksandrem I i wyjazd do Solury

1815

maj pod pseudonimem „Polski” wyjeżdża z Berville na spotkanie z Aleksandrem I przez Pontalier (6 maj), Soluzę (8 i 9 maja), Konstancę (13 maja), Wolbeck, do Braunau

27 maja spotyka się z Aleksandrem I w Braunau

31 maja przybywa do Wiednia dla odbycia rozmów z Adamem Czartoryskim

25 czerwca wyjeżdża z Wiednia na stały pobyt do Solury w Szwajcarii

Więcej >

1799 rok - spotkania z Napoleonem Bonaparte

1799

17 października odwiedza Kościuszkę w Paryżu Napoleon Bonaparte

6 listopada powtórnie spotyka się Kościuszko z Bonapartem w kościele św. Sulpicjusza w Paryżu

Kościuszko przystępuje do Towarzystwa Republikanów Polskich

Więcej >

1798 rok - powrót z New-Castle do Francji

1798

5 maja wyjeżdża z New-Castle do Francji

28 czerwca przybywa do Bayonny

lipiec przybywa do Paryża

Więcej >

1797 rok - Sztokholm, Goeteborg, Londyn, Filadelfia

1797

13 stycznia przez Kumlinge, Skarpeen przybywa na wyspę Ekero

27 stycznia przyjeżdża do Sztokholmu

23 lutego wyjeżdża ze Sztokholmu do Goteborga

16 maja wyjeżdża z Goteborga do Anglii

30 maja przybywa do Londynu

7 czerwca przyjeżdża do Bristolu

18 czerwca wyjeżdża z Bristolu do Ameryki

18 sierpnia przybywa do Filadelfii

Więcej >

1796 rok - odwiedziny cara Pawła I i odzyskanie przez Kościuszkę wolności

1796

26 listopada car Paweł I odwiedza Kościuszkę i zwraca mu wolność

19 grudnia Kościuszko opuszcza Petersburg

22 grudnia przybywa do Wyborga

24 grudnia - 3 stycznia przez Federiksham, Lowis, Borgo przybywa do Abo

Więcej >

1794 rok - Insurekcja Kościuszkowska

1794

12 luty wysłannicy z Warszawy, Karol Prozor i Franciszek Ksawery Dmochowski powiadamiają przebywającego w Dreźnie Kościuszkę o ostatecznych przygotowaniach powstańczych

marzec udaje się przez Pragę do Krakowa

12 marca oddział gen. Madalińskiego rozpoczyna spod Ostrołęki marsz w kierunku Krakowa, dając hasło do rozpoczęcia insurekcji

23 marca Kościuszko przybywa do Nowego Brzeska pod Krakowem

24 marca jako Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej składa przysięgę na Rynku Krakowskim

1 kwietnia wyrusza z Krakowa przez Mogiłę, Pleszów, Wadów, Kocmyrzów i staje obozem w Luborzycy, gdzie łączy się z jego wojskiem oddział gen. Madalińskiego

3 kwietnia staje obozem w Koniuszy

4 kwietnia bitwa pod Racławicami

5 kwietnia staje obozem pod Słomnikami, gdzie wydaje „Raport Pierwszy narodowi polskiemu o zwycięstwie pod Racławicami”

7 kwietnia staje obozem pod Bosutowem

17-18 kwietnia insurekcja warszawska

22-23 kwietnia insurekcja wileńska

25 kwietnia staje obozem pod Igołomią

26 kwietnia wyruszywszy przez Wawrzeńczyce i Brzesko-Słomiane, przybywa pod stare Brzesko 

28 kwietnia staje obozem pod Witowem

29 kwietnia przez Koszyce i Opatowiec przybywa do Winiar

4-5 maj przez Wiślicę, Nowe Miasto Korczyn, Wójczę i Pacanów przybywa pod Połaniec

7 maja w obozie pod Połańcem wydaję uniwersał o organizacji Rady Najwyższej Narodowej

20 maja staje obozem pod Sieczkowem

21 maja staje obozem pod Borkowem

25-26 maja przez Pińczów, Konary, Przyłęk pod Wodzisławiem przybywa do Jędrzejowa

29 maja staje obozem pod Krzęcicami

3 czerwca wraca z powrotem do Jędrzejowa

5 czerwca staje pod Rawką

6 czerwca bitwa pod Szczekocinami

7 czerwca przez Okszę cofa się pod Małogoszcz

9 czerwca przez Chęciny dociera do Kielc

10 czerwca staje pod Zagnańskiem

11 czerwca staje pod Lipowem Polem

13 czerwca minąwszy Szydłowiec, zatrzymuje się pod Wysockiem

14 czerwca minąwszy Radom, obozuje pod Kozłowem

18-19 czerwca obozuje pod Jedlińskiem i Warką

22 czerwca staje obozem pod Przybyszewem

24 czerwca przez Goszczów przybywa pod Lewiczyn

27-28 czerwca wystąpienie ludowe w Warszawie

28 czerwca przez Grójec przybywa pod Gołków

30 czerwca staje obozem pod Pracką Wólką

8 lipca przez Piaseczno i Służewiec dociera do Raszyna

10 lipca staje obozem pod Królikarnią (k/Warszawy)

13 lipca-6 września dowodzi obroną okrężną Warszawy

20-23 sierpnia wybuch powstania w Wielkopolsce

19 września przybywa do Siedlec, by pokierować grupą wojsk gen. Sierakowskiego

29 września przybywa do obozu gen. Mokronowskiego w Grodnie

10 października bitwa pod Maciejowicami, Kościuszko ciężko ranny trafia do niewoli rosyjskiej

13 października wywieziony z Maciejowic przez Kijów, Mohylew i  Witebsk do Petersburga

4-5 listopada zdobycie Pragi przez Rosjan i kapitulacja Warszawy

14 listopada kapitulacja powstania pod Radoszycami

10 grudnia przybywa do Petersburga i zostaje osadzony w twierdzy Pietropawłowskiej

Więcej >

1793 rok - przygotowania do powstania

1793

16 stycznia wyjeżdża z Lipska do Paryża

luty-maj przebywa w Paryżu

czerwiec wyjeżdża z Paryża do Drezna

wrzesień do przebywającego w Lipsku Kościuszki zwracają się wysłannicy z Warszawy, Aloe i Walichnowski, z propozycją objęcia przez niego dyktatury w powstaniu

11 września Kościuszko przybywa do Podgórza pod Krakowem dla odbycia narad przedpowstaniowych

październik udaje się do Włoch

grudzień przebywa we Florencji

Więcej >

1792 rok - Bitwa pod Dubienką

1792

18 lipca dowodzi w bitwie pod Dubienką

30 lipca na wiadomość o przystąpieniu Stanisława Augusta do Targowicy podaje się do dymisji

1 sierpnia otrzymuje nominację na generała-lejtnanta

3 sierpnia przyjeżdża do Warszawy i odbywa rozmowę z królem

26 sierpnia opuszcza Warszawę i udaje się do Sieniawy w Galicji

9 listopada przybywa do Lwowa

13 grudnia przebywa w Krakowie

17 grudnia pod pseudonimem Tadeusza Biedy przebywa we Wrocławiu, skąd udaje się do Lipska

Więcej >

Rozpoczęcie fortyfikacji twierdzy West Point

1778

Prace trwają do 1780 r.

Więcej >

Kościuszko wyjeżdża do Ameryki

1776

18 października otrzymuje nominację na inżyniera z rangą pułkownika armii amerykańskiej

Urodziny Tadeusza Kościuszki

04/02/1746

Domniemana data urodzin Andrzeja Tadeusza Bonawentury Kościuszki z ojca Ludwika Tadeusza i Tekli z Ratomskich (Mareczowszczyzna)

W dniu dzisiejszym Kopiec jest otwarty w godzinach 9:00 do 19:00. ×