Pod Kopcem Kościuszki obradowała Komisja Architektury Militarnej Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS

22/03/2018

W dniu 15 marca w Centrum Wystawowo-Konferencyjnym pod Kopcem Kościuszki odbyło się inauguracyjne posiedzenie trzydniowej konferencji wyjazdowej Komisji Architektury Militarnej Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS, poświęconej  dziedzictwu fortyfikacyjnemu Krakowa XIX i XX wieku. Uczestników powitał Prezydent Miasta Krakowa Profesor Jacek Majchrowski, który krótko scharakteryzował sytuację fortów Twierdzy Kraków, zaś Mieczysław Rokosz prezes Komitetu Kopca Kościuszki powitał obecnych jako Gospodarz miejsca i wygłosił następujące przemówienie:

Panie Prezydencie, Panie Wiceprezydencie, Panie, Panowie.

W imieniu Komitetu Kopca Kościuszki witam Państwa – uczestników posiedzenia wyjazdowego Komisji Architektury Militarnej Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS – tu w kurtynie Fortu nr 2 ,,Kościuszko” przeobrażonej na Centrum Wystawowo-Konferencyjne.

 To dla nas honor, ale i nadzieja skoro macie państwo dyskutować ,,całokształt prac i działań planistycznych, konserwatorskich, ochronnych i promocyjnych”  - dotyczących dziedzictwa fortyfikacyjnego Krakowa z XIX i XX wieku.

 Ośmielam się stwierdzić, że pośród tego dziedzictwa fortyfikacyjnego Krakowa, Fort ,,Kościuszko” choć barbarzyńsko zdewastowany przez komunistyczną władzę, wraz z nierozerwalnie z nim związaną symboliczną Mogiłą gen. Kościuszki – jest jednym z najwybitniejszych, najdrogocenniejszych, najbardziej znaczących obiektów.

 Kopiec Kościuszki z otoczeniem jest zabytkiem podległym ochronie prawa, zabytkiem szczególnym, pełnym niematerialnych treści i swoistym sacrum. Jako taki jest składnikiem narodowego dziedzictwa, narodowej pamięci, który wraz z Fortem ostatnio z mocy rozporządzenia Prezydenta RP uzyskał status Pomnika Historii. Mam tu miłą okazję podziękowania Panu prezydentowi Majchrowskiemu i Panom Konserwatorom: Janowi Janczykowskiemu i Jerzemu Zbiegieniowi za popieranie tej ważnej sprawy.

 Kopiec-Mogiła Kościuszki ma swego troskliwego opiekuna, który działa tu nieprzerwanie od 1820 r. Komitet w ostatnim ćwierćwieczu (początkowo wraz z Towarzystwem Miłośników Historii i Zabytków Krakowa) przejmował od gminy Krakowa najbardziej zruderowane części Fortu: kaponierę południowa , bastion V i kurtynę południową I-V. Czyniliśmy to wychodząc z prostego założenia, że obiekt zabytkowy musi mieć troskliwego gospodarza, który pieczołowicie zapobiega ruinie a zrujnowane podźwignie. W sposób naturalny realizowaliśmy więc statutowy zapis Polskiego Komitetu Narodowego Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS Polska, który mówi, że jego celem jest ,,ochrona, konserwacja i prawidłowe użytkowanie zabytków stanowiących element dziedzictwa  kulturowego”. I dźwignęliśmy z ruiny kaponierę, bastion i kurtynę – za pieniądz Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa i Fundusze europejskie.

Do obecnych tu nie muszę mówić jakim to dziełem architecturae militaris jest kurtyna, że to wał ziemny umocniony murem z pochylnią do wytaczania dział. Jeszcze przed kilku laty był to rozsypujący się obiekt porośnięty samosiewnym lasem a przestrzeń, w której się znajdujemy była wypełniona ziemią. I przeobraziliśmy ten obiekt służący kiedyś artyleryjskiej obronie w świątynię muz i miejsce spotkania.

Życzę sobie, życzę Komisji Architektury Militarnej i całemu Komitetowi Narodowemu ICOMOS odbudowania tego wyjątkowo pięknego Fortu, jego gwieździstej części zachodniej tak barbarzyńsko zniszczonej z inicjatywy  nieszczęsnego generała Michała Roli-Żymierskiego.

I jeszcze jeden ważny aspekt sprawy Kopca Kościuszki i Fortu Kościuszko, które stanowią Pomnik Historii. Obiekty te są wybitnymi składnikami krajobrazu kulturowego Krakowa. Kopiec Kościuszki obok Wawelu jest drugą subdominantą struktury krakowskiej przestrzeni, i oba są nie tylko zabytkami przeszłości, ale znakami naszej narodowej tożsamości.

 Góra Bronisławy kiedyś polista, przedstawiająca bezleśny, rustykalny, idylliczny krajobraz, z roku na rok zarasta gęstwą samosiewnego buszu – całkowicie przesłaniając bryłę Fortu i zagłuszając sylwetę Mogiły. Zainicjowaliśmy i zorganizowali w tym samym miejscu przed kilku laty konferencję nt uporządkowania zieleni wokół Kopca. Pisaliśmy artykuły. Wołaliśmy. Mijają zimy, upływają kolejne wiosny i okresy lęgowe – mamy ślady jakichś nieśmiałych działań, które wyglądają na pozorowane, a drzewa rośną. Mamy tu klasyczny przykład konfliktu natury i kultury, ale po środku zawsze jest człowiek.

Już w początkach działalności Urzędu Konserwatorskiego w Krakowie,  w 1926 r. Tadeusz Szydłowski obejmował troskliwym spojrzeniem i ochroną rejon otaczający mogiłę poza obrębem Fortu  ,,by  widok na Mogiłę nie uległ zeszpeceniu a jej powaga jako pomnika narodowego nie doznawała ujmy”. Wnioski w tej sprawie zostały wtedy przedstawione wojewodzie. Upływa prawie wiek.

 Ktoś jest winien tych zaniedbań. Jakimś urzędnikom brakło chęci stosowania zasad ochrony czynnej przyrody, komuś brakło determinacji w ochronie krajobrazu kulturowego.

W Komitecie naszym są Panowie konserwatorzy, jest Dyrektora Zarządu Zieleni Miejskiej. Sam prezes i Dyrektor Biura Komitetu nie zrobią tu porządku. Wołam! Uporządkujmy, zakomponujmy zieleń wokół Kopca, zwłaszcza na wschodnim stoku góry, przeobraźmy ją w świetlisty park odsłaniając Kopiec Kościuszki i Fort.

                                                                               Mieczysław Rokosz

Zdjęcia:


Zobacz też

Szklany dach nad dziedzińcem już gotowy

12/07/2019
Zakończyła się budowa szklanego dachu nad dziedzińcem pod Kopcem Kościuszki w Krakowie. To ważny etap budowy nowego Muzeum Kościuszkowskiego - naszej inwestycji realizowanej dzięki wsparciu z funduszy europejskich. W części fortu administrowanej…

Prof. Anthony Bajdek honorowym członkiem Komitetu Kopca Kościuszki w Krakowie

10/07/2019
Komitet Kopca Kościuszki w Krakowie opiekuje się Kopcem od prawie 200. lat. Od niedawna ma kolejnego członka honorowego, prof. Anthony'ego Bajdka, amerykańskiego historyka, jednego z najaktywniejszych działaczy zabiegających o pamięć o Tadeuszu…

USA świętują 243. rocznicę niepodległości

03/07/2019
4 lipca to w Stanach Zjednoczonych święto państwowe - Independence Day, obchodzone co roku w rocznicę ogłoszenia Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych ( 1776 r.) 243. rocznicę odzyskania niepodległości świętowali także Amerykanie…

Popiersie Kościuszki darem dla Polonii w Brazylii

17/06/2019
Popiersie Tadeusza Kościuszki to dar Komitetu Kopca Kościuszki w Krakowie dla najstarszej organizacji polonijnej w Ameryce Łacińskiej. Popiersie przekazał na ręce ambasadora Marka Makowskiego prezes Komitetu prof. Mieczysław Rokosz podczas wizyty…

Awantura o Kościuszkę w Australii zakończona porozumieniem

10/06/2019
Góra Kościuszki jest najwyższym szczytem Australii (2228 m n.p.m), położonym w Parku Narodowym Kościuszki, w Górach Śnieżnych w paśmie Alp Australijskich. Swoją nazwę zawdzięcza Pawłowi Edmundowi Strzeleckiemu, który odkrył ją,…

Profesor Anthony Bajdek z wizytą w Krakowie

06/06/2019
Profesor Anthony Bajdek - historyk, emerytowany profesor i dziekan Uniwersytetu w Bostonie, były aktywny działacz Kongresu Polonii Amerykańskiej, prezes American Association of the Friends of Kościuszko at West Point - odwiedzi Kraków na zaproszenie…

Czy historia może łączyć? Muzeum Historii Polski od koncepcji do realizacji

04/06/2019
10 czerwca (poniedziałek) o godzinie 16.00 zapraszamy do Pałacu Krzysztofory (Sala Miedziana) na wykład Roberta Kostro "Czy historia może łączyć? Muzeum Historii Polski od koncepcji do realizacji". Muzeum Historii Polski jest jedną z największych…
W dniu dzisiejszym Kopiec jest otwarty w godzinach 9:00 do 20:40. ×